Skritur taiek
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/br/thumb/d/d8/Thai.gif/220px-Thai.gif)
N'eo ket ar skritur taiek (ตัวอักษรไทย) ul lizherenneg met un abugida evel an holl doareoù-skrivañ diorroet war padrom an devanagari. Implijet e vez evit skrivañ an taieg (ภาษาไทย) dreist-holl.
Savet e oa ar skritur taiek war diorroadur ar skritur skritur hen-khmerek (อักขระเขมร) tro-dro 1283 gant ar Roue Ramkhamhaeng ar Meur (พ่อขุนรามคำแหงมหาราช) hervez an hengoun.
Er skritur ez eus 44 kensonennel (พยัญชนะ) ha 28 lizherenn vogalennel(รูปสระ) ha 4 sin ispisial evit an tonennoù(วรรณยุกต์).
Ne ra ar skritur taiek diforc'h ebet etre lizherennoù bras (lizherennoù pennañ) ha lizherennoù bihan. Ouzhpenn-se e vez skrivet peurliseañ hep troc'h ebet etre ar gerioù, met n'eo ket diazetoc'h da lenn ha da gompren abalamour da se rak unsilabennek eo kazi an holl gerioù e taieg. An troc'h a dalvez da diskwel emañ achu ur frazenn.
Bez' ez eus ivez sifroù taiek (ตัวเลขไทย), met aliesoc'h-aliesañ e vez implijet ar re arabek (ตัวเลขอารบิก)
Roll al lizherennoù
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]Ar c'hensonennoù
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]Bez ez eus 44 c'hensonenn en holl oc'h ober dave da 21 sonenn disheñvel abalamour ma'z eus lizherennoù evit gerioù o tont eus ar sañskriteg hag ar paleg (pali) a vez distaget heñvel ouzh lizherennoù all e taieg. Talvoudus int ivez ober an diforc'h etre gerioù kenson.
Isrannet e vez ar c'hensonennoù e tri rumm hervez tonenn ar silabenn: izel (L), etre (M) hag uhel (H)high.
Evit sikour an dud o teskiñ skrivañ e vez roet un anv ispisal da bep lizherenn, da skouer al lizherenn ข a vez graet outi kho khai (ข ไข่), rak kho a zo ar sonenn a vez skrivet ganti ha khai (ไข่) a zo anezhañ ur ger boutin ("vi") a grog gant an hevelep son.
Div gensonenn (kho khuat and kho khon)ne vez ket implijet ken, marteze a-walc'h peogwir pa voe savet ar mekanik-biskrivañ taiek kentañ gant Edwin Hunter McFarland e 1892 ne oa plas ebet evit an holl lizherennoù ha nueze e oa bet kuitaet div anezhi.
Meur a gensonenn a vez distaget en un doare disheñvel hervez ma c'hoarvez e penn, e kreiz pe e dibenn ur silabenn evel m'emañ diskwelet en daolenn a-is.
Lizherenn | Anv | Treuzskrivadur | Distagadur (IPA | Class | ||
---|---|---|---|---|---|---|
Initial | Final | Initial | Final | Class | ||
ก | ko kai (yar) | k | k | |k | k | M |
ข | kho khai (vi) | kh | k | kʰ | k | H |
ฃ | kho khuat (boutailh) [obsolete] | kh | k | kʰ | k | H |
ค | kho khwai (bual-dour) | kh | k | kʰ | k | L |
ฅ | kho khon (den) [disuz] | kh | k | kʰ | k | L |
ฆ | kho ra-khang (kloc'h) | kh | k | kʰ | k | L |
ง | ngo ngu (naer) | ng | ng | ŋ | ŋ | L |
จ | cho chan (pladenn) | ch | t | tɕ | t | M |
ฉ | cho ching (simbalenn) | ch | - | tɕʰ | - | H |
ช | cho chang (olifant) | ch | t | tɕʰ | t | L |
ซ | so so (chadenn) | s | t | s | t | L |
ฌ | cho choe (bodenn) | ch | - | tɕʰ | - | L |
ญ | yo ying (maouez) | y | n | j | n | L |
ฎ | do cha-da (kabell) | d | t | d | t | M |
ฏ | to pa-tak (broud) | t | t | t | t | M |
ฐ | tho san-than (diazez) | th | t | tʰ | t | H |
ฑ | tho nangmon-tho (dañser/ez) | th | t | tʰ | t | L |
ฒ | tho phu-thao (den kozh) | th | t | tʰ | t | L |
ณ | no nen (manac'h nevez) | n | n | n | n | L |
ด | do dek (bugel) | d | t | d | t | M |
ต | to tao (baot) | t | t | t | t | M |
ถ | tho thung (sac'h) | th | t | tʰ | t | H |
ท | tho thahan (soudard) | th | t | tʰ | t | L |
ธ | tho thong (banniel) | th | t | tʰ | t | L |
น | no nu (logodenn) | n | n | n | n | L |
บ | bo baimai (follenn) | b | p | b | p | M |
ป | po plaa (pesk) | p | p | p | p | M |
ผ | pho phueng (gwenanenn) | ph | - | pʰ | - | H |
ฝ | fo fa (goloenn) | f | - | f | - | H |
พ | pho phan (pladenn) | ph | p | pʰ | p | L |
ฟ | fo fan (dent) | f | p | f | p | L |
ภ | pho sam-phao (bag dre lien) | ph | p | pʰ | p | L |
ม | mo ma (marc'h) | m | m | m | m | L |
ย | yo yak (roñfl) | y | y | j | j | L |
ร | ro ruea (bag) | r | n | r | n | L |
ฤ | ro rue (berr) * | rue | - | rɯ | - | - |
ฤๅ | ro rue (hir) * | rue | - | rɯː | - | - |
ล | lo ling (marmouz) | l | n | l | n | L |
ฦ | lo lue (berr) * | lue | - | lɯ | - | - |
ฦๅ | lo lue (hir) * | lue | - | lɯː | - | - |
ว | wo waen (gwalenn) | w | w | w | w | L |
ศ | so sala (tinell) | s | t | s | t | H |
ษ | so rue-si (lean) | s | t | s | t | H |
ส | so suea (tigr) | s | t | s | t | H |
ห | ho hip (kef) | h | - | h | - | H |
ฬ | lo chu-la (sarpant-nij) | l | n | l | n | L |
อ | o ang (besel) | ** | - | ʔ | - | M |
ฮ | ho nok-huk (kaouenn) | h | - | h | - | L |
- Lizherennoù kevrennek (kensonenn+vogalenn) e rumm ebet.
Ar vogalennoù
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]Diskwelet e vez peseurt vogalenn a rank bezañ distaget gant pep lizherenn silabennek diazez dre ouzhpenn outi sinoù ispisial a reer vogalennoù stag oute.
Treuzskrivet e vez amañ lizherennoù ar skritur taiek hervez ar Sistem Roueel.
Lizherenn | Anv | Distag (IPA) |
---|---|---|
– | a | a |
– – | o | o |
–รร– | ro han * | ɑ |
–ว– | wo waen * | ua |
–อ | sara o * | ɔː |
–ะ | sara a | IPA|aʔ |
–ั – | mai han-akat | IPA|ɑ |
–ัว | sara ua | ua |
–ัวะ | sara ua | uaʔ |
–า | sara a | aː |
–ำ | sara am | ɑm |
–ิ | sara i | i |
–ี | sara i | iː |
–ึ | sara ue | ɯ |
–ื | sara ue | ɯː |
–ุ | sara u | u |
–ู | sara u | uː |
เ– | sara e | eː |
เ–็ – | sara e | e |
เ–ะ | sara e | eʔ |
เ–อ | sara oe | ɤː |
เ–อะ | sara oe | ɤʔ |
เ–ิ – | sara oe | ɤ |
เ–า | sara ao | aw |
เ–าะ | sara o | ɔʔ |
เ–ีย | sara ia | ia |
เ–ียะ | sara ia | iaʔ |
เ–ียว | sara iao | io |
เ–ือ | sara uea | ɯːa |
แ– | sara ae | ɛː |
แ–ะ | sara ae | ɛʔ |
โ– | sara o | oː |
โ–ะ | sara o | oʔ |
ใ– | sara ai mai muan | ɑj |
ไ– | sara ai mai malai | ɑj |
Skrapòu
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]Amañ e vez diswelet pep skrap staget ouzh ar gensonenn kor kai.
Symbol | Name | Meaning |
---|---|---|
ก่ | mai ek | tone mark |
ก้ | mai tho | tone mark |
ก๊ | mai tri | tone mark |
ก๋ | mai jattawa | tone mark |
ก็ | mai taikhu | shortens vowel |
ก์ | mai thantakhat | indicates silent letter |
Sinoù all
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]Symbol | Anv | Tavoud |
---|---|---|
ฯ | paiyaan noi | Diverradur |
ฯลฯ | paiyaan yai | hag all |
ๆ | mai yamok | Adlavaradur |